قسمت اول

تاریخچه مهاجرت های ایل ایوتوند(ایوتین)،علتها و مسبب های آن در صد سال اخیر

اگربخواهیم ابتداتاریخچه سکونت ایل ایوتین را بررسی نماییم، پی خواهیم بردکه سرزمین دلفان ازکوه نخی (نخود کوه) گروین، حدفاصل این شهرستان با نهاوند در استان همدان تا ارتفاعات مهراوکوه حدومرز دلفان وکوهدشت لرستان، واز طرفین ما بین دوایل بزرگ کاکاوند ومیربگ، سکونتگاه مردم ایل ائوتین می باشد.و علاوه بردلفان، پهن دشت کوهدشت نیز اقامتگاه دیگر این قوم می باشد، به گفته برخی ازتاریخ نویسان تاریخ کوهدشت ولرستان، ایوتوندی ها مالکین اصلی بسیاری از املاک کوهدشت بوده اند که البته بعدأ بنابه دلایلی بسیاری از این املاک خودرابه دیگران واگذارنموده اند، اما باتوجه به اسناد مالکیت موجود و گفته هاو تعاریف بزرگان ایل ایوتین، بسیاری ازاملاک روستایی کوهدشت به نام بزرگانی از تیره های تشمال، اولاد دارا (دارایی) و(حوض باوه مرای)،طالون( تیره کوخال وسلان کلی)، خالون و آخیسن (دهسنن) و... از ایل ائوتین بوده وتاامروز مالکیت برخی ازاین تیره هادر روستا های چمستان، وره زرد، سرسورن، هرین وخلیفه و... ادامه داشته،وهنوزمردم پاکدل ایل ائوتین، مالک اراضی این روستاهاهستند

بنابراین دلفان وکوهدشت سکونتگاه اصلی مردمان ایل بزرگ ائوتین می باشندکه البته بعنوان ییلاق وقشلاق ازهردو منطقه استفاده می کردند،سرزمین سردسیر دلفان بخاطر آب هوای سردوخنک آن درفصول بهار و تابستان میزبان کوچ ایل ایوتین بود وکوهدشت هم بخاطر گرمسیر بودن هوای آن،مسکن کوچ پاییزه ایل بود.ودرهنگام موسم کوچ، همه ایل همراه هم وهماهنگ باهم باروبنه ودام های خودراآماده واز مبداءییلاق به مقصد قشلاق کوچ می نمودند.این رفت و برگشتهای ایل سالیان سال ادامه داشته واکنون نیز هرچندبه آن اندازه ایل ائوتین کوچ روندارداماهنوز برخ اندکی ازآنان بین سرکشتی دلفان وگرمسیر کوهدشت در حال کوچ هستند اما در موضوع مهاجرت این قوم از دلفان وکوهدشت وعلت های مهاجرت آنان بطور خلاصه می توان در صدسال اخیر به سه مرحله مهاجرت مردم ایل ائوتین اشاره کرد :

دربرهه ای از زمان (تقریبأاواخر حکومت قاجار) برخی ازمردمان ایل ائوتین بخاطر نارضایتی ازبرخی خوانین محلی مجبوربه ترک محل سکونت خودشده و راهی کرمانشاه شدندو در روستاهای سراب سخر ماهیدشت وچوبدراز،شادمان، کهرار، گاوشان،کنجور، سانبل، بهره مند(برهمن) ،بزگدار، سیابان و... ازتوابع درود فرامان کرمانشاه ساکن شدند وبجزء برخی ازتیره ی سمایلن (سمایل داون-اولادان مهوه که بعدها بنام محمدی چوبدرازی معروف شدند)که ساکن روستای چوبدراز شده بودند وبنابه درخواست خان محلی دلفان به محل سکونت خود در روستای ریواسان دلفان برگشتند، مابقی در همان روستاهای مذکورساکن و تاکنون نیزبه این سکونت خود ادامه داده اند ومالک املاک این روستاها می باشند.

اما موج بعدی مهاجرت مردم ایل ائوتین از روستاهای خود دراواخرحکومت پهلوی (رژیم سابق) وآغازانقلاب اسلامی می باشد که شایددلیل مهاجرت آنان به مانند سایر مناطق ایران به سبب محرومیت روستاهااز نعمت آب وبرق وامکانات دیگر بود که علت آن راهم شاید بی توجهی حکومت قبل به عمران روستاهادانست، البته ناامنی واختلافات قومی ومحلی دراول انقلاب راهم باید مزیدبرعلت مهاجرت مردم ایل ائوتین دانست، به همین خاطر بسیاری از مردم این ایل روستاهای خودراترک وراهی شهرهای کوهدشت، نورآباد دلفان، هرسین، نهاوند و کرمانشاه شدند،هرچند بعد ها باتوجه به عمران وآبادانی روستاهاوتوجه دولت به آباد کردن آن،برخی ازآنان بصورت دائم به روستاهای خود برگشتندوبرخی هم فقط در فصول کشت یابرداشت به روستا مراجعه امادرشهرها مقیم شدند،واکنون دراین شهرهازندگی می کنند،البته قابل ذکراست بیشترین آمار جمعیتی ائوتین به ترتیب درسه شهرنورآباد،کوهدشت و هرسین می باشندودر بقیه شهرها دراقلیت می باشند

بعدازاینکه مردم ایل ائوتین درشهرها ساکن شدند وخانه وکاشانه خودرادرروستاهارها نمودندوبرای بدست آوردن معیشت خود ناچاربه روی آوردن به مشاغل دیگری غیر از کشاورزی ودامداری در شهر ها شدند وحتی برخی به دور از زن وبچه خود، راهی شهر های بزرگ شدند وشروع بکار وفعالیت اقتصادی کردند البته مشکلات زندگی شهری و ماشینی آنان رامانند سایرشهر نشینان دچارعذاب کرداما آنان باتلاش وکوشش خود براین مشکلات کم وبیش فایق آمدندامافرزندان برخی ازاین پدران زحمتکش که شاهد مرارتهای آنان بودندباتحصیل در مدارس وادامه آن تاکسب مدارج علمی بالاترتوانستندتا حدودی خستگی از تن رنجور پدران خودبیرون آورند،و امروزه بسیاری ازاین فرزندان حق شناس تحصیلات عالیه طی ویادر مشاغل ومناصب اداری مشغول بکارمی باشند

امادر این سالهای اخیر(حدودأاوایل سال۸۰به بعد)بعلت تورم و گرانی سرسام آور ونبود کسب و کار وتحریم های سخت ونفسگیر دنیا برعلیه کشورما،عرصه رابر بیشتر مردم خصوصأ در شهرهای کوچک وروستاها تنگ نمود،برخی از مردم ایوتین به ماننددیگر اقوام جهت تأمین معیشت فرزندان خودوساختن آتیه ای خوش برای آنان راهی شهرهای بزرگ مانند تهران وکرج ویاشهرها و شهرک های اطراف آن شدند وبدین وسیله مرحله سوم مهاجرت این قوم رارقم زدند!

این موج مهاجرت اخیر باعث کاهش چشمگیرآمارجمعیتی برخی شهرهامانندهرسین، کوهدشت ونورآباددلفان وروستاهای آن شدودرمقابل باعث افزایش آمار لک زبانان ساکن درتهران واطراف آن شد بطوری که امروز کمترشهریاشهرکی از دو استان تهران والبرز(کرج) هست که چندهم ولایتی لک زبان مادرآن ساکن نباشد!

این موج سوم مهاجرت به نسبت دو مرحله قبل ازشدت بیشتری برخورداربوده وخانواده های بسیاری از مردم ایوتین نیزامروز در این شهرهاو شهرک ها ساکن هستند، اماآنچه این عزیزان باید مدنظرخودداشته باشند حفظ اصالت وفرهنگ غنی "لک بودن"خود است واین میراث گرانبهای خودرابه فرزندان خودنیز بیاموزند تازندگی پرزرق وبرق شهرهای بزرگ آنان راازریشه وتبارخود دورننماید.

به امیدسرافرازی مردم عزیز وبااصل ونسب دیارلکستان، خصوصأ دلیر مردان وشیر زنان ایل غیور ایوتین.