گلونی
واژه ای لکی می باشد.
که در لرستان کلاخی هم گفته می شود(که ربط به تولید کننده ی آذربایجانی دارد و ریشه ی تاریخی ندارد)
گلونی شکل های بسیار گوناگونی داشته که متاسفانه اکثر آنها به دست فراموشی سپرده شده اند،
فقط پوستی از گلونی باقی مانده.

لک ها حدود هشت_هزار ساله که از آن شکلی که ما از گلونی می شناسیم استفاده می کنن.

اما ما در تاریخمان چه از گلونی می دانیم:
جدا از سخنان گنگی که در کتابهای $هرودوت و سایر تاریخ نویسان آمده ،

تحقیقاتی در باباجیلان،حوالی دلفان(که هزاران سال است که منزلگاه لکان است)منجفر به کشف چیزهای عجیبی شد، یک انگشتر از جنس مفرغ به بحث ما ربط دارد و آن هم این است که،در کنار نقش فروهر یک سربند دیده می شود که طرح آن شباهت زیادی به گلونی دارد.

گلونی میراث ژن لکستانه
میراث لک بردن هوقه بازیه

گلوني واژه ايست لكي كه نام سربند مردمان لك زبان است، از ديرباز حجاب نقش اساسي در زندگي مردم ايران داشته است حتي در زمان پيش از اسلام.

بنابر اينكه ما نفس روسري و سربند را متعلق به قومي خاص بدانيم كار اشتباهيست، اما بايد اين نكته را ذكر كرد بحث ما بر سر گلوني تنها بخاطر پوشش بودن ان نيست. گلوني يك فرهنگ است كه ريشه در تاريخ و منطقه لك نشين زاگرس وخصوصا لكستان دارد.

(واژه لكستان : به مناطق لك نشين چهار استان لرستان،كرمانشاه،ايلام و همدان و قزوین لكستان ميگويند). طرح هاي منقوش بر اين سربند برگرفته از نگارهاي باستاني لكستان از جمله غار مير ملاس و همچنين ترمه و گلابتون بعنوان فرهنگ ايران بعد از اسلام است.

نكته قابل توجه تاريخچه در كاوش تپه بابا جان كه توسط خانم كلر گاف كه در كاشي هايي در اتاق مركزي اين بنا پيدا شده اشكالي چليپا مانند و اشكالي بسيار زيبا شبيه به نقوش گلوني نقش بسته ميتوان اشاره كرد. و انگشتري پيدا شده كه روي ان انساني بالدار از دل خورشيد بيرون امده كه شبيه مقنعه و گلوني امروزي است. در عكس هاي انتوان سوروگين عكاسي كه در دوره قاجاريه به ايران سفر كرده و از تمام مشاغل و پوشش ها و فرهنگهاي موجود در ايران عكسبرداري كرده است ميتوان مشاهده كرد كه تنها زناني كه از پوشش گلوني استفاده كرده اند زنان لك بوده اند. انتوان سوروگين بسیاری از جاهایی رو به این منظور گشت و از همه چیز که به نظرش جالب بود عکس گرفت.


اما اونچه که مد نظر ما هست عکسهایی است که اون از اقوام ایرانی به جا گذاشته که نمونه هاش رو در زیر براتون میارم
پوشش زنان لک دوران قاجار
پوشش زنان لر دوران قاجار
پوشش زنان کرد دوران قاجار
پوشش زنان تهران دوران قاجار

سربند در گذشته در لباس مردان هم به كار ميرفته و به طور كلي سربند و دستاو از زمان مادها و هخامنشيان در لباس مردان و زنان ايران در دوران ماد و بعدها در ساسانيان و اشكانيان استفاده مي شده است.

علاوه براين اگر به فيلمها و عكسهاي قديمي منطقه مراجعه كنيم خواهيم ديد اين پوشش تنها بر پيكر زنان و مردماني مشاهده ميشود كه به زبان لكي سخن گفته و يا متعلق به شهرهاي لك نشين است در مقايسه اسناد و عكسها و فيلمهاي اقوام لر نشين و كرد نشين خواهيم ديد كه اين پوشش بر تن آنها نيست. در اخر: البته بعلت همجواري و اختلاط بين اقوام منطقه زاگرس و تعامل فرهنگي كه ميان انها بوده است اين پوشش مانند بسياري از فرهنگ هاي ديگر به ساير اقوام عاريت داده شده و دو ازاي ان فرهنگ و يا پوششي با عاريت گرفته شده است. اما همه اينها نبايد دليل بشود كه سرمنشا^ و سر چشمه اصلي اين فرهنگ فراموش شده و به نام قومي ديگر ثبت شود.

پوشش و فرهنگ لک ها در گذر تاریخ عکاس:: مستر دورن کانادایی دهه های۴۰و۵۰


نگاهی به سنت ها پوششی قوم لک
1 -کت وگلونی سرون سربند
2 -سرداری
3 -کلنجه

سرداری مخمل کلنجه زرین **چوی کله کلما ارنومجا گرین

مردان
1-شال
2 -ستره
3 -کلاه نمدی
4 -کلاش (گیوه)

شال مردان لک که برکمرمی بستند هردور پیچ خوردن یک گره زده می شدتا سه گره تا باد اورنده سه
1 -پندارنیک
2- کردارنیک
3-گفتار نیک باشد

تا همواره مرد لک ایین خویش رابیاد داشته باشدوارفرامین ان غفلت نورزدستره هم تن پوشی مردانه بود تا اندکی زیر زانو کلاه نمدی هم بازنماد کلاهی است که مردان ایرانی از دوره باستان برسر می نهادند کلاش ویا گیوه هم کفش مردم ایران دردوره باستان بودکه ته کفش را از چرم های کلفت تهیه می شد وسپس با پشم ورک یا بره 6تا 7 ماهه درست میکردندکه درطی قرنها ازاین پشم هم برای چونان وزیرانداز در خانه هم وسایلی درست می کردند برای چوپانان فرجی ویالباس نمدی بوده ودر زیر انداز نمه با نمد بعنوان فرش کاربرد داشت ودر جنگ ها هم ازاین پشم برای پابند وزانو بند وسر بند وهمانند سپر بکارمی بردند برخی سنت ها دربین اقوام ریشه در تاریخ چند هزارساله داردهمانند پوشش لباس ایین های خاک سپاری وسوگواری سربند با سرون درگذشته درتن پوش مردان وزنان بکارمی رفت پیشینه ای چند هزارساله دارند انچه که در اسلام بعنوان حجاب وجود دارد تا چهارتا پنج سال پس از بعثت حضرت محمد( ص) حجاب در اسلام نبودتا اینکه ایات حجاب برپیامبر نارل شداما تن پوش زنان ایرانی پیشینه ای چند هزارساله دارد وتن پوش انان همانند حجاب زنان امروزی بودتمام عکس وظروف ونقش ونگاری که ازتاریخ باستان ایران درباره زنان داریم دارای لباسی به شکل کنونی زنان قوم لک بوده است یک سرپوشی برسرزنان بودکه درقوم لک

گرده آورنده
قاسم غیاثوند


که همان سرداری وگلونی شده است زیر گلونی کلاهی شبیه کلاه مردان بود که کت می گفتند سپس گلونی را برروی که رنگهای زیبا وگوناگونی داشت وسپس برروی گلونی سرداری چیزی شبیه به روسرید برروی ان بود خیلی شبیه به لباس زنان اشکانی است که درزیر نگاره ای سنگی ویا فلزی ازپوشش یک زن اشکانی گذاشته ایم کناره های سرداری سکه دوزی می شدتا لباس زنان زیبا وجذاب نشان داده شود لباس زنان قوم لک نماد شادابی وطروات خانواده وجامعه بود این تن پوشها در نشست های سوگواری ویا شادمانیها وجشن ها همانند داوات یا عروسی زیبای دیگری داشت زنان با خنی یاحنا دستان و.. شب های دسگیرونی یا نامزدی رنگ می کردندودر شب پیش ازعروسی رسم حنا بندان داشتندبه هرروی جشن ها قوم لک در داوات ویا عروسی ودسگیرونی یا نامزدی ازچنان شور وشکوه وشادمانی برخوردار بودگویی بهار اغاز می شد زنان قوم لک با سکه دوزیهای که برسر می گذاشتندوپابند یا پا وینک درهنگام دس گرتن یا رقص گوی گل های شقایقی دشت فصل بهار بودکه در نوازش نسیمی دل انگیز شادمانی وسرور را درژرفای وجود ادمیان زنده می کردندیک شادمانی ناب ناب که با اهنگی ویا فریادی بنام کل داین شادمانی سور وحال دیگری بخود می گرفت وزنان ودختران با ان تن پوش های زیبا گوی گلهای بودند که بادستان نسیم به رقصی شورانگیز می امدند وصو وسحر بانگ خروسان شوره تلمیت بار تازه عروسان

گرده آورنده
قاسم غیاثوند